Home » Tubbergen » Geschiedenis

Geschiedenis

De omgeving van Tubbergen is in belangrijke mate gevormd onder invloed van de klimaatwisselingen, waaronder ijstijden. Door opstuwing ontstonden heuvelruggen, zoals de Braamberg, de Tutenberg en de Galgenberg die voor de bewoners aantrekkelijk waren zicht te vestigen.

Tussen de bergen

Over de herkomst van de naam Tubbergen is nog steeds geen consensus. Volgens een populaire verklaring wil de naam iets zeggen als ‘tussen de bergen’. Maar daar is niet iedereen het over eens. In het verleden is de naam onder meer als Tubberg, Tuberghe en Ubbergen geschreven.

Invloed christendom

Vanaf ongeveer 1000 na Christus kreeg het Christendom een belangrijke invloed op het dagelijks leven en overal werden kerken en kloosters gebouwd. In de kern Albergen stond vanaf 1407 het grootste klooster in Twente, op de plaats van de huidige pastorie en kerkplein. In 1602 werd het klooster opgeheven en de restanten daarvan zijn in 1725 verbrand. Onder de grond bevinden zich nog vele fundamenten.

Oude kaart Tubbergen
Het kleine dorp Tubbergen op een kaart uit 1670.

Franse overheersing

Tegen het einde van 18e eeuw werden de boeren in staat gesteld het erf dat ze tot dan toe moesten pachten, te kopen. In de 19e eeuw werden de marken opgeheven en verdeeld. Tijdens de Franse overheersing werd, in 1811, de gemeente Tubbergen gevormd door de negen meest westelijk gelegen marken (Mander, Hezingen, Vasse, Haarle, Reutum, Fleringen, Albergen, Geesteren, Tubbergen) van het richterambt Ootmarsum.

Enig dorp in veengebieden

Tubbergen was aanvankelijke het enige dorp binnen de gemeente. Alle andere plaatsen waren buurtschappen met her en der wat verspreide huizen, veelal gebouwd rond een rooms-katholieke kerk. De veengebieden in buurtgemeente Twenterand hebben in het noordwestelijke deel van de gemeente dat een uitloper. Deze ‘woeste gronden’ zijn in de 19e eeuw grotendeels ontgonnen nadat de markgenootschappen werden ontbonden.

Ongewijzigde gemeentegrenzen

Opvallend is dat de Tubbergen één van de weinige Nederlandse gemeenten is die nog nooit bij een gemeentelijke herindeling of zelfs maar een grenswijziging betrokken is geweest. Als gevolg kent de gemeentegrens soms een opmerkelijk verloop die dwars door woonhuizen, erven of percelen loopt. In het uiterste westen van de gemeente, op de grens met Almelo, is dit het meest duidelijk zichtbaar in het dorp Mariaparochie. Terwijl de parochiekerk op Almelo’s grondgebied ligt bevindt het bijbehorende kerkhof zich op het grondgebied van de gemeente Tubbergen.

Grafheuvels

In de gemeente Tubbergen komt een groot aantal grafheuvels voor uit vroege tijden. Vele daarvan zijn de afgelopen jaren gerestaureerd.

Foto grafheuvel Tubbergen
In de buurt van buurtschap Mander zijn grafheuvels te zien.