Home » Streektaal

Streektaal

Het Twents, in het dialect Tweants, is een variant van de Nedersaksische taal. Samen met het Limburgs en het Fries is Nedersaksisch is een van de drie erkende streektalen in Nederland.

Kenmerkend voor het Twents is onder meer het gebruik van de umlaut, waarin de klankwijziging dient om een verkleinwoord of een meervoudsvorm aan te geven. Bijvoorbeeld "een boom, twee beume". Net als vele andere Nedersaksische talen gebruikt het Twents een -t of -et als meervoudelijke werkwoordsvervoeging, in tegenstelling tot het Nederlands, dat -en gebruikt. Waar de tukker bijvoorbeeld "wiej waarket" zegt, zal de doorsnee Nederlander het uitspreken als "wij werken". Daarnaast kent het Twents een geheel eigen Nedersaksisch woordenschat, dat afwijkt van het standaard Nederlands.

Veel spreuken en gezegden worden in het dagelijkse leven door de twentenaar gebruikt of als tegelwijheid aan de wc-muur gehangen. Via de sociale medio worden de digitale tegels ook met verve gedeeld.

Twents taalgebied ingekleurd op kaart.
Twents en Twents-Graafschaps taalgebied in het oostelijk deel van Nederland.

De meeste Twentse dialecten onderscheiden drie woordgeslachten: mannelijk, vrouwelijk en onzijdig, hoewel dit in de meer westelijke dialecten en onder jongeren minder bekend is. De woordgeslachten, die zich in de lidwoorden den, dee en dat laten zien, hebben invloed op de vorming van meervouden, verkleinwoorden en uitgangen van bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden.

Sinds enkele jaren neemt de waardering voor streektalen weer toe en komen er Twentse vertalingen beschikbaar van hedendaagse verhalen, maar over het algemeen voeden veel ouders voeden hun kinderen bij voorkeur in het Nederlands op. In de drie steden Enschede, Hengelo en Almelo is veel meer dialectverlies dan op het platteland.

Ook online is de streektaal aanwezig. Zo heeft Wikipedia, de vrieje ensyklopedie waor iederene an mee kan doon, ruim 6500 artikelen in het Nedersaksisch.